Hoe worden keramische tegels gemaakt?

Waarvan worden keramische tegels gemaakt?

De precieze samenstelling verschilt per fabrikant en tegelsoort. Voor de productie worden doorgaans klei, kaolien, kwarts of fijn zand, veldspaat, minerale pigmenten en water gebruikt.

• Klei zorgt voor de vormbaarheid van het materiaal.
• Kwarts draagt bij aan de stabiliteit van de tegel.
• Veldspaat werkt tijdens het bakken als smeltmiddel.
• Minerale pigmenten bepalen mede de kleur.
• Water is nodig tijdens het maal- en mengproces.

De fabrikant stelt voor iedere tegelserie een nauwkeurig recept samen. Kleine verschillen in grondstoffen, korrelgrootte, persdruk en oventemperatuur kunnen invloed hebben op de kleur, dichtheid, maatvoering en technische eigenschappen.

Het productieproces van keramische tegels

1. De grondstoffen worden geselecteerd

Het productieproces begint met het selecteren en doseren van de grondstoffen. De samenstelling wordt afgestemd op het soort tegel dat de fabrikant wil produceren. Een keramische wandtegel vraagt bijvoorbeeld om andere eigenschappen dan een sterke porcellanato vloertegel.

2. Malen en mengen

De klei, het zand, de veldspaat en andere mineralen worden samen met water in grote industriële molens zeer fijn gemalen. Hierdoor ontstaat een vloeibaar mengsel dat in de keramische industrie meestal slib of slip wordt genoemd.

Het fijnmalen zorgt voor een gelijkmatige massa die later goed kan worden geperst en gebakken. Na het malen wordt het mengsel gezeefd en gecontroleerd. Met magnetische systemen kunnen ongewenste metaaldeeltjes worden verwijderd.

3. Sproeidrogen tot keramisch poeder

Het vloeibare mengsel wordt in een sproeidroger verneveld. De kleine druppeltjes komen in contact met hete lucht, waardoor een groot deel van het water verdampt. Wat overblijft is een fijn, licht vochtig en goed stromend keramisch granulaat.

Een constante vochtigheid en korrelgrootte zijn belangrijk. Wanneer het poeder niet gelijkmatig is samengesteld, kan de tegel tijdens het persen, drogen of bakken vervormen.

4. De tegel wordt onder hoge druk geperst

Het keramische poeder wordt in een mal gebracht en met een hydraulische pers samengedrukt. Daarbij krijgt de tegel zijn basisvorm en dikte. De ongebakken tegel wordt ook wel de groene of ruwe tegel genoemd.

De tegel heeft zijn vorm al, maar is op dit moment nog relatief kwetsbaar. De uiteindelijke hardheid ontstaat pas tijdens het bakken. Bij grote tegelformaten moet de druk zeer gelijkmatig over het volledige oppervlak worden verdeeld.

5. Drogen vóór het bakken

Na het persen bevat de tegel nog een kleine hoeveelheid vocht. Dit moet gecontroleerd worden verwijderd voordat de tegel de oven ingaat. Wanneer een tegel te veel vocht bevat, kan het water in de hete oven snel in stoom veranderen en scheuren of breuk veroorzaken.

6. Glazuur en digitale decoratie

Veel keramische tegels krijgen vóór het bakken een glazuurlaag. Dit is een dunne keramische oppervlaktelaag die tijdens het bakken met de tegel versmelt en invloed heeft op kleur, glans, structuur en gebruikseigenschappen.

Moderne tegels worden vaak digitaal bedrukt met keramische inkten. Daarmee kunnen houtlook, betonlook, marmerlook, travertinlook, natuursteenlook en terrazzo- of granitopatronen worden gemaakt. De inkten zijn bestand tegen de hoge oventemperatuur en worden tijdens het bakken een duurzaam onderdeel van het oppervlak.

Op hoeveel graden worden keramische tegels gebakken?

Keramische tegels worden afhankelijk van hun samenstelling en toepassing gewoonlijk gebakken bij temperaturen tussen ongeveer 1.000 en 1.300 °C. Keramische vloertegels van porcellanato worden doorgaans rond 1.200 °C gebakken.

Bij sommige productieprocessen ligt de maximale temperatuur iets lager of hoger. De precieze temperatuur en baktijd worden afgestemd op de grondstoffen, dikte, het formaat en het gewenste eindproduct. Daarom is het nauwkeuriger om over een temperatuurbereik te spreken dan te zeggen dat iedere tegel op exact dezelfde temperatuur wordt gebakken.

Wat gebeurt er tijdens het bakproces?

De tegels bewegen meestal op keramische rollen door een lange tunneloven. Daar doorlopen ze verschillende temperatuurzones:

1. De tegel wordt geleidelijk voorverwarmd.
2. Achtergebleven vocht en organische bestanddelen verdwijnen.
3. De temperatuur loopt op tot de ingestelde maximale baktemperatuur.
4. De minerale deeltjes versmelten tot een compacte keramische massa.
5. Glazuren en keramische pigmenten ontwikkelen hun definitieve eigenschappen.
6. De tegel wordt gecontroleerd afgekoeld.

Een correcte temperatuurcurve is essentieel. Bij een te lage temperatuur kan de tegel onvoldoende verdichten. Bij een te hoge temperatuur kunnen vervormingen, verkleuringen of andere productiefouten ontstaan.

Waarom wordt porcellanato zo hard en compact?

Porcellanato, ook wel gres porcellanato genoemd, wordt gemaakt van zorgvuldig geselecteerde grondstoffen. Het materiaal wordt fijn vermalen, stevig geperst en op hoge temperatuur gebakken.

Tijdens het bakken smelten bepaalde mineralen gedeeltelijk. Deze vloeibare fase vult kleine openingen tussen de mineraaldeeltjes op. Na het afkoelen ontstaat een zeer compacte tegel met weinig open poriën.

• Compacte structuur
• Zeer lage wateropname
• Hoge slijtvastheid
• Goede maatvastheid
• Geschikt voor intensief gebruikte vloeren
• Eenvoudig dagelijks onderhoud

Niet alleen de temperatuur bepaalt de kwaliteit. Ook de grondstofsamenstelling, persdruk, baktijd, temperatuurcurve en kwaliteitscontrole zijn belangrijk.

Krimpt een keramische tegel tijdens het bakken?

Ja. Tijdens het drogen en bakken verliest de tegel vocht en wordt de keramische massa compacter. Hierdoor krimpt de tegel ten opzichte van de oorspronkelijke geperste vorm.

Fabrikanten houden hier bij de ontwikkeling van de persmal rekening mee. De ongebakken tegel wordt iets groter geproduceerd dan het gewenste eindformaat. De krimp wordt nauwkeurig gecontroleerd, omdat verschillen invloed kunnen hebben op de uiteindelijke maatvoering en vlakheid.

Wat gebeurt er na het bakken?

Na het bakken en afkoelen worden de tegels gecontroleerd op afmetingen, dikte, vlakheid, haaksheid, kleur, tint, oppervlaktefouten, scheurtjes en technische eigenschappen.

De tegels worden vervolgens gesorteerd op tint en kaliber. Het kaliber geeft de werkelijke maatgroep aan. Daarom is het verstandig om voor één vloer tegels met dezelfde tint- en kalibercode te gebruiken.

Wat zijn gerectificeerde tegels?

Een gerectificeerde tegel wordt na het bakken mechanisch op maat geslepen of gezaagd. Hierdoor ontstaan rechte kanten en een nauwkeurige maatvoering.

Rectificeren gebeurt na het bakken, omdat de tegel tijdens het bakken nog krimpt. De rechte kanten maken een gelijkmatige voeg mogelijk. Ook gerectificeerde tegels mogen niet volledig koud tegen elkaar worden geplaatst.

Mat, glanzend of met reliëf

De oppervlakteafwerking wordt bepaald door het glazuur, de decoratie, de persvorm en eventuele nabewerkingen. Een matte tegel krijgt een andere glazuur- en bakafwerking dan een hoogglans tegel. Sommige glanzende tegels worden na het bakken aanvullend gepolijst.

Bij tegels met reliëf kunnen structuurmallen en digitale decoratie op elkaar worden afgestemd. Hierdoor lijkt de tegel niet alleen op hout, beton of natuursteen, maar kan het oppervlak ook een bijpassende structuur krijgen.

Worden alle keramische tegels één keer gebakken?

Veel moderne porcellanato vloertegels worden in één productiegang gebakken. De tegel, decoratie en eventuele glazuurlaag gaan daarbij samen door de oven. Dit wordt enkelbak of monocottura genoemd.

Er bestaan ook processen waarbij de keramische scherf en het glazuur afzonderlijk worden gebakken. Dit heet dubbelbak of bicottura en komt onder meer voor bij bepaalde wandtegels en decoratieve producten.

Waarom verschillen tegels uit dezelfde serie soms van kleur?

Een keramische tegel is industrieel vervaardigd, maar de grondstoffen zijn natuurlijk. Daarnaast bevat een serie soms bewust verschillende prints en kleurnuances om hout, marmer of natuursteen geloofwaardig na te bootsen.

Bekijk daarom vóór het leggen tegels uit meerdere dozen en meng ze tijdens de verwerking. Zo worden patronen en kleurnuances natuurlijk over de vloer verdeeld.

Hoe lang duurt het bakken van keramische tegels?

De exacte baktijd verschilt per fabrikant, oven, formaat en productsamenstelling. Moderne rollerovens voeren de tegels relatief snel door de verschillende temperatuurzones. Niet alleen de maximale temperatuur telt: de snelheid van opwarmen, de tijd op de hoogste temperatuur en de gecontroleerde afkoeling bepalen samen het resultaat.

Wat zegt het productieproces over de kwaliteit?

De kwaliteit kan niet uitsluitend aan de baktemperatuur worden afgelezen. Een hogere temperatuur betekent niet automatisch dat iedere tegel beter is. Ook de grondstoffen, fijnheid van het mengsel, persdruk, droogcontrole, temperatuurcurve, afkoeling, sortering en eindcontrole zijn bepalend.

Kies een tegel daarom op basis van de technische eigenschappen, oppervlakteafwerking en toepassing, niet alleen op basis van uiterlijk of baktemperatuur.

Keramische tegels bekijken bij Tegelfloor

Het productieproces bepaalt voor een belangrijk deel hoe een keramische tegel eruitziet en presteert. Toch kunt u het verschil tussen een matte, gladde, gestructureerde of genuanceerde tegel het beste in werkelijkheid beoordelen.

In de showroom van Tegelfloor in Breda kunt u verschillende keramische vloertegels, wandtegels en grote tegels van 120×120 cm bekijken. Wij helpen u graag bij het vergelijken van kleur, structuur, formaat, voeg en toepassing.

Woont u in Breda, Oosterhout, Made, Etten-Leur, Tilburg of omgeving? Neem dan uw plattegrond, keukenstaal of interieurfoto’s mee voor een gericht tegeladvies.